Biến tần vừa RUN là nhảy lỗi OC – đừng thay IGBT vội nếu chưa kiểm tra 6 điểm này
1. Lỗi OC – “cái bẫy” quen thuộc của thợ sửa biến tần
OC (Over Current – quá dòng) là lỗi mà 90% thợ từng gặp.
Và cũng là lỗi khiến nhiều biến tần chết oan nhất.
Kịch bản quen thuộc:
- Cấp nguồn lên bình thường
- Bấm RUN
- Chưa kịp quay motor → nhảy OC ngay
👉 Phản xạ đầu tiên của rất nhiều thợ:
“OC thì chắc IGBT chết rồi”
👉 Và thế là:
- Thay IGBT
- Có khi thay cả dàn
- Gắn vào… vẫn OC
2. OC không đồng nghĩa với IGBT hỏng
Phải nói thẳng:
OC là lỗi bảo vệ, không phải chẩn đoán linh kiện
CPU chỉ biết:
- Nó “thấy” dòng cao
- Hoặc “nghĩ là” dòng cao
👉 Sai ở đâu thì CPU không nói.
Trong thực tế sửa chữa tại TMN SOFT:
- Rất nhiều ca OC IGBT còn sống khỏe
- Lỗi nằm ở mạch đo, driver, nguồn phụ
3. Biến tần kiểm tra OC như thế nào?
Ngay khi RUN, biến tần sẽ:
- Kích xung driver
- Đo phản hồi dòng
- So sánh với ngưỡng cho phép
- Nếu vượt → OC
👉 Chưa cần motor quay
👉 Chưa cần tải thật
Chỉ cần:
- Dòng đo sai
- Xung kích lệch
- DC Bus sụt
→ OC ngay.
4. 6 nguyên nhân thật sự gây lỗi OC khi vừa RUN
🔥 Nguyên nhân 1 – Mạch đo dòng bị lệch offset (rất thường gặp)
Đây là thủ phạm số 1.
Mạch đo dòng gồm:
- Shunt trở hoặc CT
- Opamp khuếch đại
- Mạch lọc RC
Chỉ cần:
- Opamp lệch offset
- Shunt tăng trị số
- Tụ lọc khô
👉 CPU hiểu nhầm là có dòng lớn → OC.
Dấu hiệu:
- Không đấu motor vẫn OC
- Đo IGBT không chập
- Lỗi xuất hiện tức thì
Cách kiểm tra:
- Đo điện áp offset mạch đo dòng khi chưa RUN
- So sánh 3 pha
- Pha nào cao bất thường → khoanh vùng
🔥 Nguyên nhân 2 – Driver IGBT kích không đều
IGBT chưa chết, nhưng:
- Gate pha A lên nhanh
- Gate pha B lên chậm
- Gate pha C biên độ thấp
👉 Dòng sinh ra không cân → OC.
Rất nhiều thợ sai ở chỗ:
- Đo gate thấy “có xung” là kết luận OK
👉 Sai
Phải so:
- Biên độ
- Thời gian lên/xuống
- Deadtime
🔥 Nguyên nhân 3 – DC Bus tụ yếu, ESR cao
Tụ DC Bus:
- Đo tĩnh đủ áp
- Nhưng khi RUN → sụt nhanh
👉 Dòng tăng đột ngột → CPU cắt OC.
Biểu hiện:
- RUN là OC
- Thay IGBT không hết
- Thường gặp máy cũ, máy chạy nóng lâu ngày
👉 Cách chắc ăn:
- Đo ripple DC Bus khi RUN
- Hoặc thay tụ nghi ngờ (đừng tiếc vài trăm nghìn)
🔥 Nguyên nhân 4 – Nguồn phụ nuôi driver sụt áp
Nguồn 12V / 15V:
- Đo đứng yên đủ
- RUN là sụt còn 9–10V
👉 Driver kích yếu → dòng lệch → OC.
⚠️ Lỗi này đồng hồ số rất dễ bị lừa.
👉 Kinh nghiệm:
Luôn đo nguồn phụ khi biến tần đang RUN
🔥 Nguyên nhân 5 – Motor hoặc dây ra chạm nhẹ
Có những ca:
- Motor chạm nhẹ vỏ
- Dây U/V/W sờ nhau khi rung
👉 Không đủ chập để đo ohm thấy
👉 Nhưng đủ để dòng tăng nhanh → OC
👉 Vì vậy:
- Thử RUN không đấu motor
- Hoặc thay motor khác thử
🔥 Nguyên nhân 6 – IGBT chết thật (có nhưng không nhiều)
IGBT chập:
- OC xuất hiện ngay
- Đo diode là thấy ngay
👉 Đây là nguyên nhân dễ nhất
👉 Nhưng lại hay bị dùng làm lý do thay vội
5. Quy trình xử lý lỗi OC chuẩn thợ sửa chuyên sâu
Bước 1: Tháo motor – RUN không tải
- Vẫn OC → lỗi trong biến tần
- Hết OC → kiểm tra motor/dây
Bước 2: Đo IGBT
- Loại trừ chập thật
Bước 3: Kiểm tra mạch đo dòng
- Offset
- So pha
- Opamp
Bước 4: So xung driver
- Biên độ
- Độ trễ
- Deadtime
Bước 5: Kiểm tra DC Bus & nguồn phụ
- Đo khi RUN
👉 Không làm đủ 5 bước này thì đừng kết luận
6. Những sai lầm khiến sửa OC không bao giờ xong
❌ OC là thay IGBT
❌ Không tháo motor khi test
❌ Không có oscilloscope nhưng vẫn sửa
❌ Tin tài liệu dịch máy móc
👉 Những lỗi này đốt tiền & đốt uy tín
7. Khi nào nên dừng sửa và chuyển ca?
Nếu:
- Đã thay IGBT
- Đã thay tụ
- Mà OC vẫn còn
- Không xác định được mạch đo dòng
👉 Dừng lại là đúng, sửa tiếp là hỏng nặng thêm.
8. TMN SOFT xử lý lỗi OC theo cách nào?
Tại TMN SOFT:
- Không báo bệnh khi chưa đo xong
- Không thay linh kiện theo cảm tính
- Chỉ sửa đúng nguyên nhân gây OC
Rất nhiều máy:
- Khách đã thay IGBT
- Đến TMN SOFT chỉ cần xử mạch driver hoặc đo dòng
→ chạy ổn định lâu dài.
9. Kết luận của người làm nghề
OC không khó, nhưng:
- Dễ sửa sai
- Dễ thay nhầm
👉 Muốn sửa OC dứt điểm:
- Hiểu cách CPU “nghĩ”
- Không sửa theo cảm giác
- Không vội thay linh kiện công suất
10. Khi nào bạn nên mang biến tần lỗi OC đến TMN SOFT?
✔ Vừa RUN là OC
✔ Không tải vẫn OC
✔ Đã thay IGBT mà không hết
👉 Đừng để “OC giả” làm chết máy thật
OC không đáng sợ
Đáng sợ là vừa thấy OC đã thay IGBT
